۲۲ دسامبر ۲۰۲۵- پژوهشگران در یک مطالعه جدید دریافتند که مهارکننده های سدیم–گلوکز کوترانسپورتر-۲(SGLT-2) تأثیری خنثی بر بروز رتینوپاتی دیابتی دارند و هیچ شواهدی از وجود رابطهٔ وابسته به دوز مشاهده نشد. اگرچه خطر اولیهٔ رتینوپاتی ممکن است بر نتایج نسبی اثر بگذارد، اما ایمنی چشمی به تنهایی نباید معیار انتخاب دارو باشد. تصمیم گیری درمانی باید همچنان بر اثربخشی کلی، ایمنی و ویژگی های فردی بیمار متمرکز بماند و برای دستیابی به داده های قطعی تر چشمی، انجام کارآزمایی های بیشتر ضروری است.
این یافته ها در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۲۵ در مجلهInternational Journal of Clinical Pharmacy منتشر شد.
رتینوپاتی دیابتی، همچنان یکی از شایع ترین عوارض میکروواسکولار دیابت نوع ۲ و از علل اصلی کاهش بینایی در سراسر جهان است. اگرچه مهارکننده های SGLT-2 اکنون به طور گسترده برای کنترل قند خون و نیز به دلیل فواید قلبی–عروقی و کلیوی تجویز می شوند، اما نگرانی هایی درباره اثرات طولانی مدت آن ها بر سلامت شبکیه وجود داشته است.
برای بررسی این موضوع، دکترOrtiz-Seller A و همکارانش از بیمارستان دانشگاهی و پلی تکنیکLa Fe در والنسیا یک مرور شبکه ای(network meta-analysis) جامع از کارآزمایی های بالینی تصادفی انجام دادند.
پژوهشگران با جستجوی سیستماتیک پایگاه های داده بزرگ از جمله PubMed، Embase،Web of Science وClinicalTrials.gov، کارآزمایی های واجد شرایط منتشرشده تا ۲۵ اوت ۲۰۲۵ را شناسایی کردند. مطالعات وارد شده شامل بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲بودند که در آن ها مهارکننده هایSGLT-2 با دارونما یا درمان های فعال دیگر مقایسه شده و پیامدهای مربوط به رتینوپاتی دیابتی گزارش شده بود. برای برآورد نسبت شانس نسبی و رتبه بندی داروها، از یک متاآنالیز شبکه ای بیزی با مدل اثرات تصادفی استفاده شد.
در مجموع ۳۰ کارآزمایی تصادفی با بیش از ۷۰ هزار شرکت کننده تحلیل شد که هشت مهارکننده مختلفSGLT-2 را پوشش می داد. در تمام مقایسه ها، هیچ دارویی در مقایسه با دارونما به طور معنی‌داری خطر رتینوپاتی دیابتی را افزایش یا کاهش نداد. همه برآوردها دارای بازه های اطمینان گسترده بودند و عدد ۱ را در بر می گرفتند، که نشان دهندهٔ اثر کلی خنثی این رده دارویی بر پیامدهای شبکیه است.
مهم ترین یافته های مطالعه
· رتبه بندی احتمالات نشان دهنده تفاوت های عددی میان داروهای مختلف SGLT-2 بود؛ به طوری که امپاگلیفلوزین بهترین رتبه و لوسئوگلیفلوزین ضعیف ترین رتبه را داشت، اما این تفاوت ها از نظر آماری معنی دار نبودند و باید با احتیاط تفسیر شوند.
· میزان اطمینان در بسیاری از مقایسه ها پایین بود، عمدتاً به دلیل عدم دقت و اتکا به شواهد غیرمستقیم، زیرا هیچ یک از کارآزمایی ها رتینوپاتی دیابتی را به عنوان پیامد اصلی طراحی نکرده بودند.
· خطر اولیهٔ رتینوپاتی دیابتی بر نتایج نسبی اثر گذاشت؛ به طوری که مطالعات با نرخ بالاتر رویداد در گروه دارونما، نسبت شانس پایین تری از رتینوپاتی در بیماران دریافت کننده SGLT-2 گزارش کردند.
· این تغییر اثر نشان می دهد که خطر پایهٔ بیمار ممکن است نتایج مشاهده شده را شکل دهد، اما به معنای اثر محافظتی یا آسیب رسان این داروها بر شبکیه نیست.
· هیچ رابطهٔ وابسته به دوز برای رتینوپاتی دیابتی مشاهده نشد؛ برخلاف فواید وابسته به دوز مهارکننده های SGLT-2 بر کنترل قند خون، وزن بدن و فشار خون.
· نبود اثر وابسته به دوز نشان می دهد که پیامدهای شبکیه احتمالاً از مکانیسم هایی متفاوت از سایر اثرات متابولیک این داروها ناشی می شوند.
جمع بندی
این مطالعه شواهد اطمینان بخشی مبنی بر اینکه مهارکننده های SGLT-2 به طور معنی‌دار خطر رتینوپاتی دیابتی را تغییر نمی دهند، ارائه داد. نویسندگان نتیجه گیری کردند که پزشکان باید هنگام انتخاب درمان، همچنان بر فواید ثابت شدهٔ قلبی–متابولیک، تحمل پذیری دارو و نیازهای فردی بیمار تمرکز کنند. همچنین تأکید شد که برای روشن تر شدن ایمنی چشمی در بلندمدت، انجام کارآزمایی‌های اختصاصی با پیامدهای چشمی از پیش تعیین شده ضروری است.
منبع:
https://medicaldialogues.in/ophthalmology/news/sglt-2-inhibitors-have-neutral-impact-on-incidence-of-diabetic-retinopathy-risk-study-finds-161167